Bilim

12 Paragraf, 180 Kelime ve 1383 Karakterle Evrimsel Biyoloji’nin Tamami

Dan Graur bugun Twitter’dan paylastigi metinde 12 madde ile evrimsel biyolojiyi ozetlemis. Tabii genelde boyle ozetlemeler sorunlu olsa da isin ehli tarafindan yapildiginda gayet basarili ve “bilale anlatir gibi” bir hale burunebiliyor. Ben de “All of Evolutionary Biology in 12 Paragraphs, 237 Words, and 1,318 Characters” baslikli ilgili metni Turkce’ye cevirerek, hasin evrim tartismalarinda olmasa da hafif siklette ise yarar bir hale getirmeye calistim.

Ceviri konusunda malesef yeterince basarili degilim, dolayisiyla oneride bulunmaya deger gorurseniz seve seve guncelleme yapabilirim.

  1. Evrimsel Biyoloji, herbiri titiz deneysel ve gozlemsel testlere defalarca direnen bir avuc dolusu mantiga uygun ilke ile yonetilir.
  2. Evrimsel Biyolojinin kurallari DNA’dan morfolojiye kadar tum duzeylerde uygulanabilir.
  3. Yeni yontemler yalnizca, verinin daha hizli toplanmasini veya daha iyi analizini saglar, evrimsel ilkeleri etkilemezler.
  4. Evrimsel sureclerin tek mecburi niteligi allel frekanslarindaki degisimdir.
  5. Evrimdeki tum degisiklik, tek bir zaman noktasinda, tek bir bireyde ortaya cikan tek bir mutasyonla baslar.
  6. Mutasyonlar, ilerlemeden cok daha sik denklik ve islevsellikden daha sik islevsizlik yaratirlar.
  7. Yetiyi* etkilemeyen mutasyonlarin kaderi, rasgele genetik suruklenmeyle belirlenir; yetiyi etkileyenlerinki ise secilim duzeni ve rasgele genetik suruklenme ile.
  8. Evrim populasyon duzeyinde gerceklesir; bireyler evrilmez. Bir birey, sadece yavru ureterek ya da cocuksuz olerek evrimsel katki yapabilir.
  9. Secilimin yarari, gercek populasyon boyutundan farkli olarak mevcut anlik durumu yansitan “etkili populasyon boyutu”na baglidir.
  10. Evrim hic yoktan bir sey yaratmaz, evrimde gercek bir yeni cikmis urun yoktur.
  11. Evrim, “akillica tasarlanmis” mukemmelige neden olmaz. Bir muhendislik bakis acisiyla, evrimin cogu urunu standart-alti bir bicimde calisir.
  12. Homo sapiens, buyuk evrimsel resimde ayricalikli bir pozisyona sahip degildir.

* Ceviri sirasinda aklima yillar once donen bir tartisma geldi. Bir sure once derneklesen, daha oncesinde ise akademik duzeyde Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji calisanlarin mail grubu olarak yasamini surduren Evo-eko’da fitness kelimesinin Turkce’ye yeti olarak cevrilmesi onerilmisti (Maillere baktim, Arpat Ozgul onermis). Hala Turkiye’de uyum olarak cevrilse de yeti kelimesine yeterince ikna oldugumdan, onu kullandim. “Bu ne ola ki?” demeyiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir